Türkiye’de ayakkabı sanayisi gelişirken, üretim süreçlerinde “zenne”, “merdane”, “garson”, “patik”, “filet” ve “bebe” gibi terimler standart haline gelmiştir. Bu sınıflandırmalar, üretim kalıplarının, taban yapılarının ve ölçü standartlarının belirlenmesinde temel rol oynar.
Zenne
Osmanlı döneminde “kadın ayakkabısı” anlamında kullanılan bu terim, günümüzde de kadın grubunu tanımlamak için kullanılır. Zenne ayakkabılar, 36 numaradan başlayarak 40 numaraya kadar üretilen beden grubunu ifade eder. İnce formda kalıplara, estetik detaylara ve geniş renk çeşitliliğine sahiptir.
Merdane
Kelime kökeni Farsça’da “erkekçe, erkeğe ait, erkeğe özgü” anlamlarına gelen mardāne‘dan gelir; ayakkabıcılıkta erkek modellerini tanımlar. Eski zamanlarda erkek ayakkabısı yapan ustaya da merdaneci denilirdi. Genellikle daha geniş kalıplarla üretilir, dayanıklılığı ön planda tutan malzemeler kullanılır. Merdane ayakkabılar 40 ile 44 numaralar arasında üretilir. Erkek grubunda 45, 46, 47 ve 48 numaralar ise battal boy olarak tanımlanır.
Garson
Fransızca erkek çocuk anlamına gelen garson, ayakkabıcılıkta okul çağındaki erkek çocuklara yönelik modeller için kullanılır. 36 ile 39 numara aralığını kapsar. Garson ayakkabılar, dayanıklı tabanlar ve kolay giyilebilir formlar ile üretilir.
Filet
Filet, çocuk grubundaki en büyük numaraları (31’den 35’e kadar) temsil eder. Genellikle bağcıklı ve fileli yüzeylere sahip spor veya okul tipi ayakkabılarda kullanılır. Filet grubu, hava geçirgenliği ve esnek yapısıyla aktif kullanıma yöneliktir.
Patik
Kelimenin etimolojik kökeni Rusçada “küçük bot” anlamına gelen botik (ботик) ve Fransızcada “çizme” anlamına gelen botte kelimelerine dayanır. Eskiden ev içi kullanım için yumuşak deriden üretilen, bilek hizasında biten modelleri ifade ederdi. Günümüzde patik terimi; kısa bilekli, hafif, günlük kullanıma uygun ayakkabı formunu tanımlar. 26 ile 30 numara arasındaki kız ve erkek çocuk ayakkabılarını ifade eder.
Bebe
Yeni yürümeye başlayan çocuklar için özel olarak tasarlanan bu grup, ilk adım dönemine uygun esnek taban ve yumuşak deri yapısıyla dikkat çeker. 21 numaradan başlayarak 25 numaraya kadar devam eden bebe ayakkabılar anatomik kalıplarla üretilir.
Türkiye ayakkabı sektöründe kullanılan bu terminoloji, üretim planlamasından ticari iletişime teknik bir standart sağlar.